Bakan Bolat: "Nusaybin Sınır Kapısı konusunda biz istekliyiz, Suriye tarafının da istekli olması gerekiyor"

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Cilvegözü’nde yenilikler yaptık, tır parkı kurduk. Yayladağı Gümrük Kapısı’nı modernleştiriyoruz Öncüpınar Gümrük Kapısı’nı Kilis’te modernleştirdik. Bunun yanında biliyorsunuz, özellikle Nusaybin konusunda biz istekliyiz. Suriye tarafının da istekli olması gerekiyor. Bundan iki ay önce Suriye Gümrük Bakanı ile görüşmemizde, Nusaybin için ‘Bu yıl sonuna kadar hazır olmayı planlıyoruz, çalışıyoruz’ dendi" dedi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu, Ticaret Bakanlığı, Helal Akreditasyon Kurumu ve Rekabet Kurumu’nun 2027 yılı bütçeleri ile 2025 yılı kesin hesapları ve Sayıştay raporlarını görüşmek üzere toplandı. AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş Başkanlığında toplanan komisyonda kurumların bütçe teklifleri ve mali hesaplarına ilişkin değerlendirmeler ele alındı. Komisyonda Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Bakanlığının bütçesine ilişkin bir sunum gerçekleştirdi. Sunum ardından Komisyon milletvekillerinin konuşmasıyla devam etti.
Değerlendirmelerin ardından milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Bakan Bolat, piyasalarda istikrar sağlamak için iç ticarette, tüketicinin korunmasında, ürün güvenliğinde ve piyasa gözetiminde yapılan düzenlemelerin piyasalara ciddi bir istikrar getirdiğini kaydetti.

"Kadın kooperatiflerine 2021 yılından bu yana hibe desteği sağlıyoruz"
Kadın kooperatiflerine yönelik sağlanan hibe destekleri ve pazarlama imkanlarına ilişkin Bolat, "Kadın kooperatifleriyle alakalı ciddi düzenlemeler getirdik. Biz kadın kooperatiflerine 2021 yılından bu yana hibe desteği sağlıyoruz. Yatırım amaçlı başvurularında, ilk kurulduklarında hibe desteğini 1 milyon liraya çıkardık. Personel noktasında da bir yıl boyunca iki personel için 840 bin lira hibe desteği sağlamaya başladık. Fuarlara katılım noktasında da 150 bin liraya kadar katılımları için hibe desteği veriyoruz. Çağrıya çıktığımızda gelen başvurular inceleniyor ve kadın kooperatiflerine eğitim destekleri de veriyoruz. Pazarlamada sıkıntı çekiliyor. O noktada da e-ticaret firmalarını protokolle zorladık. Kadın kooperatiflerinin yapacağı satışlardan altı ay boyunca komisyon almamalarını ve daha sonraki süreçte de yüzde 1’i geçmemesini sağladık. Bunun yanında normal perakende sektöründe marketlerin raflarında en az yüzde 1 oranında kadın kooperatiflerinin ürünlerini bulundurmaları şartını getirdik" dedi.

"Limon üreticilerini bakanlığımızda ağırladık, karşılıklı olarak onlarla mutabakat ve anlayış içinde ayrıldık"
Limon fiyatlarının çok ucuz olduğu ve üreticinin bu noktada zarar ettiğine ilişkin eleştirilere de yanıt veren Bolat, üretim ve rekoltenin azaldığı, fiyatların hızla yükseldiği dönemlerde Gıda Komitesi’nde bir araya gelerek alınacak tedbirler konusunda ortak karar aldıklarını belirtti. Birinci önceliklerinin ihracatı engellemek olmadığını, ithalatla alakalı düzenleme noktasında bir karar çıkarmak olduğunu ifade eden Bolat, şu ifadelere yer verdi:
"Burada Tarım Bakanlığının laboratuvar denetimleri ve ürün güvenliği denetimleri sıkı bir şekilde yapılıyor. Limonla ilgili bir buçuk yıl önceki günlük kararımızı gösterdik. Bütün limon üreticileri ve ihracatçıları geldiler ve bize, ‘Biz fiyatların 60 liradan yukarı çıkmamasını sağlayacağız. Size söz veriyoruz, taahhüt ediyoruz’ dediler. O gün bu kararı kaldırdık. Bu noktada maalesef don nedeniyle yaşanan üretim azlığından dolayı pazarlarda ve marketlerde 200 liraya yakın bir limon fiyatıyla karşılaşıldı. Bu yıl ise üretim çok büyük miktarda arttı. Bu yıl limon fiyatı tabii ki geriledi. Geçen hafta Hatay, Mersin, Adana ve Antalya’dan üreticileri ve ihracatçıları Bakanlığımızda ağırladık. Onları dinledik. Karşılıklı olarak onlarla mutabakat ve anlayış içinde ayrıldık. Memnun olarak memleketlerine döndüler."
Bolat, tarım ürünlerine doğrudan sübvansiyon verilemediğini belirterek, üreticileri desteklemek amacıyla kamu kurumlarının fazla üretim bulunan ürünleri satın almalarını sağladıklarını, bu kapsamda elma, narenciye, portakal, patates ve soğan alımlarına yönelik çalışmaların bu yıl da sürdürüldüğünü ifade etti.

"Ülkemizde sahipsiz tır olmaması için düzenleme yapacağız"
Bulgaristan’da bekleyen 600 tırın durumuna ilişkin de konuşan Bakan Bolat, "Bunun dışında Bulgaristan’da bekleyen 600 tırla alakalı olarak şunu söyleyeyim; Bu tırların gittiği yer İran. Normal olarak daha önce de böyle bir şey oldu. İran Devleti bu tırları almadı. Türkiye topraklarında kalan yüzlerce tır tasfiyeye gitmek zorunda kalıyor. Çünkü sahipsiz hale geliyorlar. Şoförler de bırakıp gidiyorlar. Bu noktada ülkemizde sahipsiz tır olmaması açısından geçişlerini durdurduk. O anlamda düzenleme yapacağız" bilgisini paylaştı.

"Biz Rusya, Ukrayna ve İran’la ticaret yapmakta zorlanıyoruz"
Bolat, 500 milyar dolarlık ihracat hedefine ilişkin soruları da yanıtlayarak, bu hedefin 2011 yılında dünya ekonomisi ve ticaretindeki büyüme beklentileri doğrultusunda belirlendiğini, ancak sonrasında yaşanan küresel finans krizleri, COVID-19 salgını ve savaşların bu hedefe ulaşmayı zorlaştırdığını ifade etti. Türkiye’nin dünya ticaretindeki payını artırdığını belirten Bolat, 500 milyar dolarlık hedefin yalnızca mal ihracatını kapsadığını, hizmet ihracatının bu rakama dâhil olmadığını vurguladı.
Bolat, hedefin belirlendiği dönemden bu yana küresel ticaret koşullarının önemli ölçüde değiştiğine dikkati çekerek, "O zaman bizim dünya ticaretindeki payımız yüzde 1’in çok altındaydı. Biz dünya ticaretindeki payımızı yükselttik" ifadelerini kullandı.
Küresel gelişmelerin ihracat üzerindeki etkisine işaret eden Bolat, "Rusya-Ukrayna Savaşı’na bakın, biz Rusya ve Ukrayna’yla ticaret yapmakta zorlanıyoruz. İran’la zorlanıyoruz. Körfez’e zorlanıyoruz" dedi.

"Nusaybin konusunda biz istekliyiz, Suriye tarafının da istekli olması gerekiyor"
Türkiye genelinde 162 gümrük müdürlüğü bulunduğunu kaydeden Bolat, özellikle Doğu, Güneydoğu ve Kuzeydoğu Anadolu ile Trakya bölgelerindeki kara sınır kapılarında sürekli yenileme çalışmaları yürüttüklerini ifade etti. Bolat, şu ifadelere yer verdi:
"Cilvegözü’nde yenilikler yaptık, tır parkı kurduk. Yayladağı Gümrük Kapısı’nı modernleştiriyoruz Öncüpınar Gümrük Kapısı’nı Kilis’te modernleştirdik. Bunun yanında biliyorsunuz, özellikle Nusaybin konusunda biz istekliyiz. Suriye tarafının da istekli olması gerekiyor. Bundan iki ay önce Suriye Gümrük Bakanı ile görüşmemizde, Nusaybin için ‘Bu yıl sonuna kadar hazır olmayı planlıyoruz, çalışıyoruz’ dedi. Ancak Mürşitpınar için biraz daha sonraki bir tarihte hazır olabileceklerini ifade ettiler. Burada Ceylanpınar Gümrük Kapısı’nın kapatılması kararı Suriyelilere ait. Biz onları ikna etmek için çok uğraştık. Ancak esas niyetlerinin kapıları ikiye, üçe düşürmek olduğunu söylüyorlar. 910 kilometrelik Suriye sınırında, bizim baskılarımız ve ikna çabalarımızla şu anda altı gümrük kapısı açık olarak faaliyetlerine devam ediyor. Akçakale’de yatırım yapıyoruz, büyütüyoruz ve genişletiyoruz. Gümrük müdürlüklerini yeniden inşa ediyoruz. Bu anlamda Derecik’te biliyorsunuz, yolcu geçişleri devam ediyor."

"Nusaybin Gümrük Kapısı’nın açılmasıyla hem Suriye’ye hem Irak’a giriş sağlanacak"
Derecik, Esendere ve İran’a açılan sınır kapılarında kapasitenin artırıldığını ifade eden Bolat, karşı ülkelerin gerekli altyapıyı oluşturmaması, yeterli personel görevlendirmemesi ve gümrük kapılarını gece kapatması nedeniyle yaşanan aksaklıkların Türkiye’nin müdahale alanı dışında kaldığını ifade etti. Bolat, "Uyarmak ve ikna etmeye çalışmak dışında yapabileceğimiz bir şey yok. Ancak bazen mal almamak için de geçişleri sınırlı tutma gayretleri var. Mesela Van’daki Kapıköy’den geçen hafta Türk tırlarımız İran’a gitmeye başladılar. Çünkü İran’ın mala ihtiyacı var. Bu noktada Gürbulak’ta da yaptığımız yenileme çalışmasıyla kapasite artırıldı. Bir miktar, çok az bir inşaat işimiz kaldı. Onu da tamamladığımızda hem girişte hem çıkışta kapasite daha da artacak. Bunu rahatlıkla söyleyebiliriz. İran Maliye ve Ekonomi Bakanı’yla iki gün önce İstanbul’da görüştüm. Onlar da artık istekli hale geldiler. Esendere’nin karşısı Urumiye’de, Kapıköy’ün karşısı Razi’de yolları yapmıyorlardı. O nedenle tırlarımız gidip gelemiyordu. Bunlar artıyor. Nusaybin için de bizim tarafımız hazır. Karşı taraf hazır değil. O yüzden gümrük açılamıyor. Onları biz zorluyoruz. Gerekirse biz gidelim, yapalım diyoruz. O bizim açımızdan da çok önemli. Habur sıkışık. Nusaybin açıldığı zaman hem Suriye’ye giriş olacak hem Irak’a giriş olacak. Irak’la olan ihracatımız düzelmeye başladı. Kuzey Irak ile Bağdat ve Irak yönetimi gümrük vergilerinin paylaşılması konusunda bir uzlaşmaya vardılar. O da bu şekilde inşallah düzene girecek. Banan kalsa bugün açarım" değerlendirmesinde bulundu.