Bakan Bolat: "Kalkınma Yolu Projesi; yeni lojistik merkezlerinin ve yeni şehirlerin kurulmasını kapsayan büyük bir kalkınma projesi"

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, "Kalkınma Yolu Projesi’nin sadece bir ulaştırma projesi değil, yeni lojistik merkezlerinin ve yeni şehirlerin kurulmasını kapsayan büyük bir kalkınma projesi olduğunu düşünüyoruz. Yaklaşık 22 milyar dolarlık bu hacmiyle, Türkiye-Irak ilişkilerinde yatırımlar ve müteahhitlik çalışmalarını da önemli ölçüde hızlandıracağına inanıyoruz" dedi.
Türkiye ile Irak arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla düzenlenen Türkiye-Irak İş İnsanları ile Yuvarlak Masa Toplantısı gerçekleştirildi. İki ülkenin bakanları, üst düzey kamu yetkilileri, iş dünyası kuruluşlarının temsilcileri ve iş insanları bir araya geldiği toplantıda, Türkiye ile Irak arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, karşılıklı yatırım imkanları, müteahhitlik hizmetleri, Kalkınma Yolu Projesi ile özel sektör iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik konular ele alındı.
Bakan Bolat, Irak heyetinin yaptığı ziyaretin Türkiye-Irak ilişkilerinde önemli bir kilometre taşı olmasını temenni ederek, iki ülkenin özellikle son 55 yılda ticaret, yatırım, müteahhitlik, ulaştırma, enerji, savunma sanayi, turizm ve hizmetler başta olmak üzere ekonominin hemen her alanında önemli atılımlar gerçekleştirdiğini, ilişkilerin ekonomik entegrasyon anlayışı çerçevesinde sürekli güçlendiğini ifade etti. Bolat, Türkiye ile Irak arasındaki ekonomik iş birliğini daha ileri seviyelere taşımak için çalışmaya devam edeceklerini belirterek, "Bütün gücümüzle çalışacağız ve Türkiye-Irak ilişkilerini çok daha iyi noktalara, seviyelere taşıyacağız. Türkiye-Irak ticaret hacmi 17 milyar dolar seviyesindedir. Hatta 2022 yılında, Kovid-19 sonrası süreçte ve enerji fiyatlarının çok yükseldiği dönemde ticaretimiz 24 milyar dolara kadar yükselmişti. Türkiye’nin dış ticaretinde beşinci en büyük ortağı konumunda olan Irak ile ticaret hacmini, liderlerimiz Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Başbakanı Sayın Ali el-Zeydi’nin riyasetinde orta vadede 30 milyar dolara ulaştırma konusunda kararlıyız. Sizlerle birlikte bunu başaracağız" açıklamasında bulundu.

"Türk müteahhitleri toplam 566 milyar dolarlık iş hacmine ulaşmışlardır"
Irak’ın Türk müteahhitlerinin yurt dışında en fazla proje üstlendiği üçüncü ülke olduğunun altını çizen Bolat, "Türkiye’nin gerçekten dünyada gurur abidesi olan yurt dışı müteahhitlikte Türk müteahhitlerinin en fazla proje üstlendiği üçüncü ülke Irak olmuştur. Birinci Rusya, ikinci Türkmenistan, üçüncü sırada Irak bulunmaktadır ve bugüne kadar 40 milyar dolar değerinde bin 157 proje başarıyla tamamlanmıştır. Irak’ın kalkınmasında Türk iş insanları ve müteahhitlerinin katkılarından dolayı gerçekten memnuniyet duyuyoruz. Türk müteahhitleri bugüne kadar dünyada 13 bine yakın projeyle toplam 566 milyar dolarlık iş hacmine ulaşmışlardır. Bu da Irak’ta yapılan projelerin toplam içindeki payının yüzde 7,5-8 oranında önemli bir seviyede olduğunu göstermektedir" ifadelerine yer verdi.
Bolat, geçen yıl Türkiye ile Irak arasında Ortak Ekonomi ve Ticaret Komitesi (JETCO) mekanizmasının ilk toplantısını Bağdat’ta düzenlediklerini, bu kapsamda Türk iş insanlarını Iraklı kamu ve özel sektör temsilcileriyle bir araya getirdiklerini hatırlattı. Bakan Bolat, son yıllarda istikrar ve kalkınma sürecini sürdüren Irak ile yeni hükümet döneminde de ticaret, yatırım, müteahhitlik, hizmetler ve ulaştırma alanlarında iş birliğini geliştirmeye hazır olduklarını ifade etti.

"Irak ile Türkiye arasında Kerkük-Ceyhan, Petrol Boru hatlarının tam kapasite çalıştırılması iki ülkenin birbirleriyle ne kadar entegre olduklarını ortaya koymakta"
Son zamanlarda Orta Doğu’da yaşanan sıcak savaş ve jeopolitik gelişmelerin uluslararası ekonomi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunun altını çizen Bolat, "Özellikle enerji koridorları ve enerji kaynaklarının dünyaya ulaştırılması noktasında ciddi olumsuzluklarla karşılaşıldı. Bu gelişme gösterdi ki Irak ile Türkiye arasında Kerkük-Ceyhan, Petrol Boru hatlarının tam kapasite çalıştırılması ve Basra’dan da Ceyhan’a Türkiye’ye uzanacak yeni bir petrol boru adlının inşası ve Türkiye ile Irak arasındaki ikili ticaret koridoru ve Basra Körfezi’nde Fav Limanı’ndan başlayacak kalkınma yolunun Türkiye’ye, Türkiye üzerinden de Avrupa’ya uzanması enerji ve ticaret koridorları noktasında Türkiye ile Irak’ın birbirleriyle ne kadar entegre olduklarını ve bir an önce de bu koridorları işler hale getirmek için çalışmaları gerektiğini ortaya koymaktadır" değerlendirmesinde bulundu.
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması ile Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinin büyük önem taşıdığını belirten Bolat, anlaşmalara ilişkin iç onay süreçlerinin en kısa sürede tamamlanmasını temenni ettiklerini söyledi.

"ASYCUDA sisteminin İbrahim Halil Kapısı’nda tamamlanacak olması, belirsizliği ortadan kaldıracak ve ticareti de hızlandıracaktır"
Bolat, İbrahim Halil Sınır Kapısı’nın ASYCUDA sistemine entegrasyonunun iki ülke ticareti açısından önemli olduğunu belirterek, "Türkiye ile Irak arasındaki ticareti 30 milyar dolar seviyesine yükseltme noktasında, özellikle Irak’ta İbrahim Halil Gümrük Kapısı’nın Irak hükümetinin yürürlüğe koyduğu ASYCUDA Sistemi’ne en kısa sürede entegre edilmesinin çok önemli katkı yapacağına inanıyoruz. Ticaret ve enerji koridorları açısından Türkiye-Irak iş birliği bu kadar önemli bir konuma yükselmişken, bu ASYCUDA sisteminin İbrahim Halil Kapısı’nda tamamlanacak olması belirsizliği ortadan kaldıracak ve ticareti de hızlandıracaktır" şeklinde konuştu.
Irak’ın TIR Sözleşmesi’ni uygulamaya başlamasının iki ülke ticareti açısından önem taşıdığını belirten Bolat, bu süreçte her türlü iş birliğine hazır olduklarını söyledi.

"Kalkınma Yolu Projesi’nin yeni lojistik merkezlerinin ve yeni şehirlerin kurulmasını kapsayan büyük bir kalkınma projesi olduğunu düşünüyoruz"
Bakan Bolat, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında transit vize rejiminin uygulanmaya başlamasının Körfez’e yönelik transit ticareti kolaylaştırdığını kaydederek, şu ifadelere yer verdi:
"15 Nisan 2026 tarihinden bu yana Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki transit vize rejiminin uygulanmaya başlamasıyla Türkiye’den Irak’a, Irak’tan da Suudi Arabistan’a, Kuveyt’e ve bütün Körfez’e transit ticaretin kanalları açılmış bulunmaktadır. Bu çerçevede, Kalkınma Yolu Projesi’nin sadece bir ulaştırma projesi değil, yeni lojistik merkezlerinin ve yeni şehirlerin kurulmasını kapsayan büyük bir kalkınma projesi olduğunu düşünüyoruz. Yaklaşık 22 milyar dolarlık bu hacmiyle, Türkiye-Irak ilişkilerinde yatırımlar ve müteahhitlik çalışmalarını da önemli ölçüde hızlandıracağına inanıyoruz."
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Irak Ticaret Bakanı Mustafa Nazar Juma, Irak Petrol Bakanı Basım Muhammed Hudayr, Irak Ulaştırma Bakanı Vahab Salman Muhammed ile iki ülkeden çok sayıda iş insanı ve yatırımcının katıldığı toplantı, katılımcıların sorularının yanıtlandığı soru-cevap bölümüyle devam etti.
Toplantının ardından Türkiye Irak Yuvarlak Masa Toplantısı’na ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bolat, Türkiye ile Irak’ın ekonomi alanında birbirini tamamlayan, güçlü ticari ve yatırım ortakları olduğunu belirterek, iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonun daha da güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

"Gümrük uygulamalarından kaynaklanan uzun beklemeler ve çifte vergilendirme sıkıntılarını görüyoruz"
İş dünyasının en önemli beklentilerinden birinin gümrüklerde yaşanan sorunların giderilmesi olduğunu ifade eden Bolat, "Gümrük uygulamalarından kaynaklanan uzun beklemeler ve çifte vergilendirme sıkıntılarını görüyoruz. Bunun yeni hükümetin gündeminde yer alacağına inanıyoruz. Önümüzdeki aydan başlayarak bu sürecin halli konusunda olumlu işaretler alıyoruz" diye konuştu.

"Beklentimiz, aranan ürün şartları içerisinde Türkiye Cumhuriyeti’nin de mutlaka yer almasıdır"
Irak’ta Türk ürünlerinin kamu alımları ve ihalelerde daha fazla tercih edilmesi gerektiğini vurgulayan Bolat, "Irak’ta iş yaparken menşe şartı olarak Amerikan, Avrupa Birliği ve Japonya teknolojisi ile kalitesinin aranması konusunda Iraklı kardeşlerime sadece tek bir şeyi hatırlatmak istiyorum. Türkiye’nin bu yıl 282 milyar dolara ulaşacak mal ihracatının yüzde 94’ü sanayi ürünlerinden oluşuyor ve bunun yüzde 55-60’ı Avrupa Birliği ile Kuzey Amerika ülkelerine gerçekleştiriliyor. Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 30 yıllık bir Gümrük Birliği entegrasyonu bulunuyor. Ayrıca Avrupa Birliği Komisyonu’nun kabul ettiği ’Made in EU’ konsepti kapsamına da Gümrük Birliği üyesi olduğu için Türkiye dahil edilmiştir. Bu nedenle beklentimiz, aranan ürün şartları içerisinde Türkiye Cumhuriyeti’nin de mutlaka yer almasıdır" ifadelerini kullandı.

"Beklentimiz, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması ile Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması’nın en kısa sürede tamamlamalarıdır"
Karşılıklı yatırımların ekonomik ilişkilerin en önemli unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Bolat, "Karşılıklı yatırımlar arttıkça ticaret iki katı, üç katı artabilmekte. O yüzden karşılıklı yatırımlar iki ülke ekonomik ilişkilerinde mutlaka teşvik edilmesi gereken bir konu. Bu anlamda Türkiye olarak Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması’nın iç onay sürecini tamamladık. Iraklı kardeşlerimizden beklentimiz, Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi Anlaşması ile Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması’nın iç onay süreçlerini en kısa sürede tamamlamalarıdır" diye konuştu.

"Tır karneleri ile iki ülke arasındaki ulaşımın kolaylaştırılması da ulaşımın hızlanmasını sağlayacaktır"
Körfez’de son dönemde yaşanan gelişmelerin ulaştırma ve lojistik altyapısının önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirten Bolat, "Son beş ayda Körfez’de yaşanan olaylar, gerginlikler ve yıkıcı etkiler göstermiştir ki Türkiye ile Irak, uzun kara sınırına sahip iki ülke olarak Körfez’deki ve Hürmüz Boğazı’ndaki sıkıntılı süreçlerle yeniden karşılaşmamak için gümrük geçişlerini, kara yolu ve demir yolu koridorlarını geliştirmeli, enerji hatlarını da genişletmeli ve artırmalıdır. Tır karneleri ile iki ülke arasındaki ulaşımın kolaylaştırılması da ulaşımın hızlanmasını sağlayacaktır" şeklinde konuştu.